Aandacht voor aandacht - interview LIEFKE magazine

Yfke Laanstra

Aandacht. Het is een lastig dingetje voor ons als mens. We besteden graag aandacht aan de positieve dingen in het leven. Het negatieve willen we vooral niet meemaken en niet voelen. Tegelijkertijd lukt het ons nauwelijks om überhaupt nog ergens echt aandacht voor te hebben. Wat doet dat met ons? 

Je kent ongetwijfeld de veel gebezigde uitspraak ‘wat je aandacht geeft groeit’. In deze context hebben heel wat zelfhulpgoeroes geroepen dat je al je aandacht moet richten op datgene wat je wilt, datgene wat je als positief bestempelt. Aandacht in de vorm van bewust gestuurde gedachtes, gevoelens en visualisaties. Dit kosmische geheim werd uit de doeken gedaan in populaire documentaires als ‘The Secret’, wat een immense (commerciële) hype op gang bracht rondom de Wet van Aantrekking. Aandacht is gefocuste energie en dit fungeert, als je het ‘goed’ inzet, als een magneet. Het trekt geluk, liefde en voorspoed aan. Datgene wat je als negatief bestempelt, moet je niet ‘voeden’ met aandacht. Zo voorkom je dat je onbewust bestaande ellende vergroot of juist datgene aantrekt wat je ver van je wilt houden. 

Ik vind dit wat te simpel. De benadering van positiviteit versus negativiteit is hier veel te ongenuanceerd. Laten we alsjeblieft eens wat kritischer kijken naar deze termen; ze zijn tenslotte relatief. Wat voor de een negatief is, kan voor de ander positief zijn en andersom. En bovendien kan een intense crisis, die onwaarschijnlijk zwaar en negatief aanvoelt, een geweldig positieve ommezwaai blijken te zijn in je leven. Het geeft je als het ware een wezenlijk andere kijk op jezelf en jouw plek in de wereld. Een crisis biedt vaak een kans tot inkeer, reflectie en transformatie. Tenzij je deze enkel als negatief en beperkend bestempelt en niet de cadeaus ziet die erin verscholen liggen. Door geforceerd alleen maar door een roze bril te kijken, doe je jezelf ontzettend tekort. Pijn en lijden horen bij het mens-zijn en geven je de kans jezelf te leren kennen, je koers te vinden en je te ontwikkelen. Om uit je comfortzone te stappen en in beweging te blijven. 

Jouw aandacht is simpelweg nodig bij alles waarin je een actieve rol wilt spelen. Of dit nu het vergroten van het positieve is of het terugdringen van het negatieve in je leven. Juist door ook het zogenaamde negatieve bewust waar te nemen, zonder oordeel en verbonden vanuit je hart, breng je als het ware licht in de duisternis. 

Toch kunnen we wat leren van documentaires als ‘The Secret’. Namelijk over het belang van échte aandacht en focus. Iets wat voor ons als mens vandaag de dag niet meer zo vanzelfsprekend is. 

We bevinden ons namelijk in een bijzondere tijd, middenin zowel een informatie- als een transformatietijdperk. Aan de ene kant komt er steeds meer aandacht voor meetbare data en automatisering en aan de andere kant is er steeds meer aandacht voor persoonlijke groei. Er dienen zich computertechnologieën aan die in staat zijn ons mens-zijn en onze werkelijkheid radicaal en onherkenbaar te veranderen in de komende vijftien jaar. Denk hierbij aan de razendsnelle opkomst en ontwikkeling van supercomputers, Virtual Reality, Kunstmatige Intelligentie, Robotisering en het Internet of Things. 

We brengen collectief een steeds groter deel van onze tijd online door. De wereld beleven we steeds meer vanachter onze beeldschermen, te midden van vele onzichtbare draadloze netwerken. We overspoelen ons biologische systeem met input, waardoor we chronisch overprikkeld zijn. In onze eigen supercomputer, ons brein, staan structureel te veel tabjes open. We multitasken ons suf. Dit maakt dat je niet langer in staat bent relevant van irrelevant te onderscheiden; je bent namelijk chronisch afgeleid. Jouw aandacht is als het ware gehacked. Je gebruikt veel meer delen van je brein dan de delen die relevant zijn voor datgene waar je mee bezig bent en hierdoor word je als het ware een ‘mentaal wrak’. Multitasken is niets anders dan jezelf trainen in afgeleid zijn. Het constante online switchen heeft een blijvend negatief effect op je brein. Je aandacht wordt structureel overal en nergens, buiten jezelf, naartoe getrokken. Veel mensen denken dat ze gemakkelijk kunnen schakelen tussen een staat van afleiding en concentratie, maar deze aanname is te optimistisch. Wanneer je eenmaal gevoelig bent voor afleiding dan kun je niet meer zonder en blijft je mind hier constant naar zoeken. Hierdoor beschadigt je aandachtsboog, de mate waarin je jouw aandacht voor langere tijd ergens bij kunt houden. Aandacht die zo ontzettend belangrijk is. Ik beschouw mezelf hierin, spijtig genoeg, als een absolute ervaringsdeskundige en moet mezelf met regelmaat achter diverse formaten beeldschermen wegtrekken en behoeden voor een informatie overload. Ook kan de constante afleiding ervoor zorgen dat je niet in beweging komt, dat je blijft steken in een eindeloze zoektocht. Wanneer je denkt dat je iets gevonden hebt, dan is er altijd wel iets beters, snellers en mooiers. Sta daarnaast ook eens stil bij de hoeveelheid tegenstrijdige informatie of zelfs disinformatie die je online kunt vinden. Dit kan je in een constante staat van verwarring houden en je een soort lamgeslagen gevoel geven.

Het gevolg kan zijn dat het steeds moeilijker en op den duur zelfs praktisch onmogelijk wordt, om diep werk te verrichten. Om dingen te doen waar je een diepe concentratie voor nodig hebt. De constante afleiding houdt je in een oppervlakkige modus, in een verhoogde staat van alertheid en hyperfocus op de buitenwereld. Daarnaast is gebleken dat het verlies van een bewuste focus leidt tot een onbewuste focus op wat er mis is met je leven in plaats van wat er goed gaat. Wanneer je dus je dag laat leiden door constant oppervlakkig handelen, verhoogt dit de kans op een vermoeiende, lege en lusteloze dag. Al zijn al die afleidingen gedurende de dag nog zo leuk geweest. 

Gelukkig is er zoiets als neuroplasticiteit. Het is mogelijk de bestaande (neurale) verbindingen in je brein te verbreken, oftewel vastgeroeste gewoonten te veranderen. Jouw hersenen hebben namelijk een natuurlijk vermogen om nieuwe verbindingen te maken en nieuwe cellen te vormen, zelfs tot op hoge leeftijd. Niets staat vast en jouw aandacht is de sleutel. Veel van ons mentale, fysieke en emotionele handelen speelt zich af op onbewust niveau. Gelukkig hebben we een grote frontale kwab die ons in staat stelt zelf bewuste keuzes en overwegingen te maken door onze aandacht ergens op te richten. Hiermee kun je gemaakte keuzes bewust herzien en nieuw gedrag aanleren. Deze neuroplasticiteit werkt dus twee kanten op. In ons huidige digitale tijdperk is het hacken van jouw aandacht schering en inslag. De media doet non-stop pogingen jouw aandacht te vangen en van daaruit jouw perceptie, behoeftes en gedrag te beïnvloeden. Er is niets waar collectief zo op geaasd wordt als jouw aandacht. Dit bleef voorheen nog beperkt tot de aanwezigheid van fysieke reclamezuilen: in bushokjes, langs snelwegen etc. Met de komst van de smartphone word je tegenwoordig non-stop met jouw aandacht in je scherm gezogen. Met behulp van de vele geluiden, badges en notificaties. 

Aandacht is dus feitelijk onze hedendaagse valuta, samen met de factor tijd. In het Engels is dit zo mooi terug te vinden in de uitdrukking: ‘where you spend your time on’ (waar je je tijd aan besteedt) en ‘where you pay your attention to’ (waar je aandacht aan geeft, wat je aandacht schenkt). We zijn van nature wezens die gericht zijn op plezier, we willen ons goed voelen. We zullen eerder gaan voor gemak en snelle vervulling van behoeftes dan buiten onze comfortzone op zoek gaan naar diepere niveaus van plezier en geluk. Laten we desondanks ervoor kiezen aandacht te besteden aan onze fundamentele behoeftes als groei, ontwikkeling, zingeving en diepgang. Onszelf vragen te stellen als ‘wat betekent het om mens te zijn? Om het menselijk vermogen tot geluk, liefde en empathie te voelen?’ en ‘wat is de waarde van pijlers als rust, eenvoud en natuur?’. Dit zal ons een diepere verbinding opleveren met onszelf.

Jij bepaalt welke data jouw systeem in komt en in welke vorm. Aangezien je feitelijk één grote dataprocessor bent, bepaalt deze input jouw output. Waar besteed jij je aandacht aan?

***

Dit is als artikel verschenen in LIEFKE magazine #2, maart 2018. Je kunt ook de opgemaakte versie als pdf downloaden door op deze link te klikken: Aandacht_LIEFKE

* Vereist






* Required








Reacties


Top